Jak złożyć wspólny polsko-niemiecki projekt badawczy? NCN, DFG i Weave

Jaki problem rozwiązuje agencja wiodąca

Finansowanie nauki jest zorganizowane krajowo. Polski badacz składa wniosek w NCN, niemiecki w DFG, a każda agencja ocenia wnioski według własnych zasad i we własnym terminie. Przy wspólnym projekcie oznaczało to kiedyś dwa wnioski, dwie oceny i realne ryzyko, że jedna strona dostanie pieniądze, a druga nie – co przekreśla cały projekt.

Procedura agencji wiodącej (Lead Agency Procedure) rozwiązuje to dzięki zaufaniu między agencjami. Merytoryczną ocenę przeprowadza tylko jedna z nich, agencja wiodąca; pozostali partnerzy akceptują jej wynik i finansują rekomendowane projekty. Tak opisuje to NCN, a DFG dodaje, że każda instytucja płaci za udział własnego zespołu w zatwierdzonym projekcie.

Od Beethovena do Weave

Polsko-niemiecka współpraca tego rodzaju jest starsza niż Weave. NCN, założone w 2011 r. z siedzibą w Krakowie, zaczęło współpracę z DFG w 2014 r., gdy obie instytucje uzgodniły wspólne finansowanie projektów w naukach społecznych i humanistycznych. Wspólny konkurs nazwano Beethoven – według DFG w hołdzie dla Bonn, miasta urodzenia Beethovena i siedziby DFG. Później objął kolejne dziedziny, a w końcu wszystkie. Do września 2021 r. DFG i NCN wspólnie sfinansowały ponad 120 dwustronnych projektów badawczych.

Weave uruchomiły w grudniu 2020 r. europejskie instytucje finansujące naukę współpracujące w ramach Science Europe, żeby uprościć wspólne wnioski badaczy z najwyżej trzech krajów lub regionów Europy. DFG i NCN korzystają z niego od 15 września 2021 r. Nie jest to osobny program z własnymi pieniędzmi: wnioski konkurują ze wszystkimi innymi w krajowych konkursach, a agencje chcą finansować najlepsze 20 proc. w każdej ocenie.

Ścieżka pierwsza: DFG jako agencja wiodąca (Weave-UNISONO)

Jeśli koordynator pracuje w Niemczech, agencją wiodącą może być DFG. Niemiecki koordynator składa w DFG kompletny wspólny wniosek; po stronie niemieckiej jedynym programem otwartym na Weave są indywidualne granty badawcze DFG (Sachbeihilfe), więc niemiecka część projektu podlega ich zasadom, opisanym na stronie Od wniosku do decyzji. DFG przyjmuje takie wnioski w każdej chwili. Niemieccy wnioskodawcy muszą mieć ukończone przygotowanie do pracy badawczej, zwykle doktorat.

Polski zespół w ciągu siedmiu dni kalendarzowych od złożenia wniosku w DFG składa własny wniosek w NCN, w systemie OSF, dołączając ten sam wspólny wniosek; obie wersje muszą być spójne. NCN najpierw sprawdza wymogi formalne, a do oceny w DFG trafiają tylko wnioski uznane za poprawne przez wszystkich partnerów. Tam są porównywane z niemieckimi wnioskami w tym samym programie. NCN wydaje decyzję w ciągu maksymalnie dwunastu miesięcy od złożenia polskiego wniosku i finansuje polski zespół tylko wtedy, gdy partner sfinansuje swoją część.

Na wnioski Weave-UNISONO składane w NCN w 2026 r. przeznaczono 50 mln zł. Polska część może trwać 24, 36 albo 48 miesięcy, ale gdy zespół partnerski składa wniosek w DFG, maksimum to 36 miesięcy – tyle samo, ile wynosi limit DFG dla projektów Weave. Projekt może być dwustronny, z jednym zespołem zagranicznym, albo trójstronny, z dwoma (stan na 3 listopada 2026 r.).

Ścieżka druga: NCN jako agencja wiodąca (OPUS LAP/Weave)

Jeśli koordynator jest w Polsce, wniosek może przejść przez NCN jako agencję wiodącą, w ramach jesiennego konkursu OPUS. NCN ocenia wniosek; jeśli zostanie zarekomendowany, NCN finansuje polskie zespoły, a DFG zespół niemiecki, który składa własny wniosek w DFG na jej zasadach. DFG zwraca uwagę na jedno ograniczenie: gdy agencją wiodącą jest NCN, dopuszczalny jest tylko jeden wnioskodawca z Niemiec, a projekt z kilkoma niemieckimi wnioskodawcami wymaga DFG jako agencji wiodącej.

Obecny konkurs, OPUS 32 z LAP/Weave, ogłoszono 15 września 2026 r.; polskie zespoły składają wnioski w OSF do 15 grudnia 2026 r., do godz. 14.00. Poza DFG partnerami NCN są w nim agencje z Austrii, Czech, Słowenii, Szwajcarii, Luksemburga i Flandrii, a po raz pierwszy także z Hiszpanii (stan na 3 listopada 2026 r.). Wszystkie zespoły muszą wnosić do projektu wkład zrównoważony i wzajemnie się uzupełniający; NCN zastrzega, że wniosku, w którym rola jednej strony nie jest istotna, nie wolno rekomendować.

Co łączy obie ścieżki

Wybór ścieżki wynika z tego, gdzie pracuje koordynator, a nie z preferencji co do recenzentów jednej z agencji. W obu chodzi o badania podstawowe w dowolnej dziedzinie, w obu ocenia jedna agencja, a płacą obie, i w obu wspólny wniosek musi być równie mocny jak krajowy. NCN dopuszcza też projekty trójstronne, na przykład z trzecim zespołem z Austrii albo Czech.

Terminy, kursy walut i zasady kosztów zmieniają się z konkursu na konkurs, więc ich tu nie powtarzamy; podają je dokumenty konkursowe NCN i strona Weave w DFG. Badaczom, którzy wolą sami spędzić czas w Niemczech, niż prowadzić wspólny projekt z Polski, pobyty finansują Fundacja Humboldta i DAAD. Dlaczego tyle tych instytucji działa w jednym mieście, wyjaśniamy w artykule Dlaczego najważniejsze niemieckie instytucje finansujące naukę mają siedzibę w Bonn?